Gatunki stali bez zgadywania - skład, właściwości, odpowiedniki
Gatunki Stali to encyklopedia stali i stopów pisana okiem inżyniera metalurga: dane wg norm PN-EN, stare i nowe oznaczenia, obróbka cieplna i praktyczne porównania - wszystko, czego potrzebujesz, by trafnie dobrać materiał.
Cała metalurgia w uporządkowanych działach
Od stali konstrukcyjnych, przez narzędziowe i nierdzewne, po żeliwa, staliwa i stopy aluminium - wybierz dział i przeglądaj opracowania gatunek po gatunku.
KonstrukcyjneS235JR, S355J2, C45 i pokrewne gatunki - skład, właściwości Re/Rm, spawalność i dawne odpowiedniki PN.Przeglądaj dział ->
NarzędzioweStale do pracy na zimno i na gorąco - NC11LV, WCL, SW7M, obróbka cieplna i dobór do narzędzia.Przeglądaj dział ->
NierdzewneAustenityczne, ferrytyczne, martenzytyczne i duplex - 304, 316L, 430 i odporność na korozję.Przeglądaj dział ->
ŻeliwaŻeliwo szare, sferoidalne i ciągliwe - klasy EN-GJL i EN-GJS, struktura, właściwości, zastosowania.Przeglądaj dział ->
AluminiumStopy do przeróbki plastycznej i odlewnicze - serie 1xxx-7xxx, PA6, AlSi i stany utwardzenia.Przeglądaj dział ->
NormySystemy oznaczeń, numery materiałowe 1.xxxx, normy PN-EN i tabele odpowiedników gatunków.Przeglądaj dział ->
ObróbkaHartowanie, odpuszczanie, ulepszanie cieplne oraz nawęglanie i azotowanie - parametry i gatunki.Przeglądaj dział ->
Porównania304 vs 316, S235 vs S355, C45 vs 40HM - różnice właściwości i podpowiedzi, kiedy wybrać który gatunek.Przeglądaj dział ->Jak czytać oznaczenia stali
Oznaczenie gatunku to zakodowana metryka materiału. Wystarczy kilka reguł, żeby czytać je jak inżynier.
S235JRStale konstrukcyjneS - stal konstrukcyjna, 235 - minimalna granica plastyczności w MPa, JR - udarność 27 J badana w +20°C.C45Stale węgloweC - stal niestopowa, 45 - średnia zawartość węgla 0,45%. Klasyka na wały i elementy ulepszane cieplnie.X5CrNi18-10Stale wysokostopoweX - stal wysokostopowa, 5 - 0,05% węgla, dalej pierwiastki: 18% chromu i 10% niklu. To skład popularnej „304”.1.4301Numery materiałoweEuropejski numer materiałowy: 1 - stal, 43 - grupa stali nierdzewnych, 01 - kolejny gatunek w grupie.St3S -> S235JRStare odpowiedniki PNDawne oznaczenia PN mają odpowiedniki w PN-EN, ale „odpowiednik” nie zawsze znaczy „zamiennik 1:1” - decyduje atest.Kto stoi za tymi opracowaniami
Najczęstsze pytania o gatunki stali
Jak sprawdzić gatunek stali?
Najpewniej z dokumentów: atestu hutniczego (świadectwa odbioru wg EN 10204) albo cechowania na wyrobie. Bez dokumentów gatunek ustala się badaniem składu chemicznego - najczęściej spektrometrem stacjonarnym lub przenośnym analizatorem XRF - uzupełnionym o pomiar twardości. Próba iskrowa na szlifierce pozwala doświadczonemu praktykowi jedynie zgrubnie odróżnić grupy stali, nie konkretny gatunek.
Jak odróżnić stal 304 od 316?
Wizualnie się nie da - oba gatunki wyglądają identycznie. Różnica siedzi w składzie: 316 (1.4401) zawiera 2-2,5% molibdenu, którego 304 (1.4301) praktycznie nie ma, dzięki czemu lepiej znosi chlorki i środowiska kwaśne. Rozstrzyga analiza spektrometryczna lub atest; magnes nie pomoże, bo oba są austenityczne.
Czy stal 1.4301 jest magnetyczna? Czy to to samo co A2?
Stal 1.4301 (304) ma strukturę austenityczną, więc w stanie przesyconym jest praktycznie niemagnetyczna - lekkie przyciąganie magnesu może się pojawić po zgniocie na zimno, np. na krawędziach ciętych czy gietych. Oznaczenie A2 na śrubach i nakrętkach odpowiada właśnie tej grupie gatunków, a A4 - gatunkowi 316 z molibdenem.
Czym różni się żeliwo od stali?
Granicą jest zawartość węgla: żeliwo ma go powyżej 2,11%, stal mniej. W praktyce żeliwo jest tworzywem odlewniczym - świetnie tłumi drgania i dobrze znosi ściskanie, ale jest kruche i trudno spawalne. Stal jest plastyczna, spawalna i lepiej pracuje na rozciąganie, dlatego trafia na konstrukcje, wały i blachy, a żeliwo na korpusy, płyty i elementy maszyn.
Jak odróżnić stal S235 od S355?
Po wyglądzie - nie sposób. S235 ma gwarantowaną granicę plastyczności min. 235 MPa, a S355 - 355 MPa; przy tej samej geometrii S355 przenosi wyraźnie większe obciążenia. Rozróżnienie umożliwia atest, cechowanie na wyrobie albo badanie: pomiar twardości daje orientację (S355 zwykle ok. 160 HB wobec ok. 120 HB dla S235), a pewność - próba rozciągania.
Jakie są 3 rodzaje stali?
Najczęściej spotykany podział to stale niestopowe (węglowe), stopowe i nierdzewne (odporne na korozję). W praktyce inżynierskiej równie ważny jest podział według zastosowania: konstrukcyjne, narzędziowe i specjalne - i właśnie w takich przekrojach opisujemy gatunki w naszych działach.
Świeże opracowania gatunków
Nowe karty gatunków, porównania i poradniki doboru materiału.
Pierwsze opracowania już wkrótce.
